Thứ Sáu, ngày 22 tháng 11 năm 2013

Những nguyên nhân gây đau lưng có thể bạn chưa biết

Nhiều người vẫn nghĩ, đau lưng là do tổn thương các đốt sống, cúi gập nhiều... Tuy nhiên có nhiều nguyên nhân khác như loét dạ dày, vẩy nến hay thiếu vitamin D.
1. Loét dạ dày
- Cảm giác: Đau ở giữa lưng.
- Nguyên nhân: Loét dạ dày hoặc tá tràng có thể khiến cơn đau lan ra phía sau.
- Điều trị: Nội soi là phương pháp khẩn cấp để xem mức độ loét dạ dày đến đâu. Sau khi chẩn đoán, cần phải dừng ngay thuốc kháng viêm hoặc aspirin giảm đau, vì chúng có thể làm trầm trọng thêm vết loét và làm chảy máu dạ dày.
Nếu nội soi không cho thấy dấu hiệu của loét dạ dày, bạn có thể gặp vấn đề ở đại tràng, tuyến tụy hoặc sỏi thận. Các bác sĩ sẽ siêu âm cho bạn để tìm ra nguyên do chính xác.
2. Vảy nến
- Cảm giác: Đau ở phần lưng dưới, khiến bạn ngủ không ngon. Các cơn đau thường xuất hiện lúc nửa đêm, sáng sớm thì biến mất. Các khớp trở nên đau, cứng nhắc, không linh hoạt và yếu dần đi.
- Nguyên nhân: Có thể bạn đang mắc phải căn bệnh da liễu rất phổ biến là bệnh vẩy nến (đặc trưng bởi các nốt đỏ dày đặc có vảy trên khuỷu tay, đầu gối, da đầu...). Hơn 10% các trường hợp, triệu chứng viêm khớp xuất hiện trước khi bị bệnh vẩy nến. Bạn có thể bị đau gót chân, một mắt đỏ, đau nhức, viêm gân hoặc viêm khớp ở các ngón chân, ngón tay.
- Điều trị: Chụp X-quang, MRI hoặc xạ hình có thể phát hiện tình trạng viêm khớp, bệnh vẩy nến. Việc điều trị bao gồm thuốc kháng viêm không steroid (không cortisone), thuốc bảo vệ dạ dày.
dau-5517-1381912552.jpg
Đau lưng có thể do nhiều nguyên nhân như loét dạ dày, thiếu vitamin D... Ảnh: Femmeactuelle.
3. Thiếu vitamin D
- Cảm giác: Đau lưng kéo dài thành bệnh mãn tính, gây trầm cảm, mệt mỏi.
- Nguyên nhân: Những cơn đau có thể liên quan đến việc thiếu vitamin D tổng hợp.
- Điều trị: Nếu bạn không hay ra ngoài ánh sáng mặt trời, tiêu thụ rất ít thức ăn chứa vitamin D như dầu cá, gan, uống sữa... bạn nên thực hiện một xét nghiệm máu kiểm tra lượng vitamin D trong cơ thể. Canxi - vitamin D là cặp không thể tách rời, bạn cần đảm bảo một lượng canxi cần thiết bằng cách chú ý đến hàm lượng trên mỗi sản phẩm, uống sữa, nước khoáng giàu canxi ...
4. Loãng xương
- Cảm giác: Những người phụ nữ mãn kinh (kể cả đàn ông) thường xuyên cảm thấy đau cột sống, co thắt các cơ cạnh sống, dễ bị gãy xương khi có chấn thương nhẹ hoặc bị té ngã.
- Nguyên nhân: Loãng xương do sự lão hoá cơ thể, ít hoạt động ngoài trời, thiếu vitamin D, chức năng dạ dày, ruột, gan, thận và tạo xương suy yếu, xương bị thoái hóa. Ở phụ nữ thời kỳ trước và sau khi mãn kinh thì hormon sinh dục nữ giảm, dẫn đến tăng nhanh quá trình chuyển canxi từ xương vào máu, gây loãng xương. Bệnh này cũng có thể do bạn  ăn uống thiếu chất, thiếu canxi, phospho, magne, axit amin và các nguyên tố vi lượng hoặc bị suy giảm miễn dịch.
- Điều trị: Chụp X-quang để biết được trọng lượng xương của bạn. Hãy thực hiện một số bài tập giúp giảm đau nhức xương, bổ sung vitamin D kết hợp với một chế độ ăn uống giàu canxi.
5. Đau xơ cơ
- Cảm giác: Đau lan toả toàn bộ cơ thể, dưới phần thắt lưng, không có giới hạn rõ ràng của vùng đau, có cảm giác đau sâu trong cơ, đau co thắt, đau như cắt hoặc đau rát bỏng ở một vùng gân, cơ hoặc tổ chức mềm quanh khớp.
- Nguyên nhân: Bệnh đau xơ cơ là hiện tượng do rối loạn hệ thống chống đau của cơ thể, cụ thể là do thiếu hụt serotonin làm giảm ngưỡng đau dẫn đến tăng cảm giác đau và rối loạn giấc ngủ.
- Điều trị: Ngoài dùng thuốc, bệnh nhân cần kết hợp với vật lý trị liệu như massage, nhiệt trị liệu, xoa bóp, châm cứu kết hợp điều trị tâm lý.
bai-3981-1381912553.jpg
Những bài tập yoga, thể dục... giúp ích nhiều cho bệnh đau lưng của bạn. Ảnh: Doctissimo.
6. Căng thẳng
- Cảm giác: Đau lưng, nhức đầu, đau bụng... dần dần bạn càng cảm thấy tồi tệ.
- Nguyên nhân: Những biến đổi mạnh về tâm lý như lo lắng, căng thẳng, hồi hộp dễ dẫn đến những cơn đau kiểu này. Sự căng thẳng dễ gây nên đau thắt các cơ, làm bạn khó chịu.
- Điều trị: Bình tĩnh xử lý mọi chuyện, không vội vàng, hấp tấp. Bạn có thể thư giãn bằng cách tập thể thao, yoga, thái cực quyền, aerobic...
7. Thừa cân
- Cảm giác: Đau lưng, chân, gối.
- Nguyên nhân: Cân nặng quá mức làm giãn cơ bắp, gây đau lưng và các bệnh viêm xương khớp cột sống. Cần chú ý đến sự xấu đi của bệnh viêm xương khớp ở  xương hông và phía trên đầu gối. Cứ khi trọng lượng cơ thể tăng 1kg, phần cơ ở đầu gối sẽ phải gánh thêm 4kg quá tải.
- Điều trị: Cố gắng giảm cân, tập thể thao, chú ý vào các bài tập chống đau lưng kết hợp với một chế độ ăn uống phù hợp.
Sông Ngân (Theo Femme Actuelle)

Các biến chứng của thoái hóa cột sống

Các biến chứng của thoái hóa cột sống cố 

Thoái hóa đốt sống cổ
+ Chèn ép rễ thần kinh cánh tay  : đau thần kinh cánh tay với các triệu chứng  cứng cổ, đau cánh tay, tê bàn tay và hạn chế vận động cổ, vai, cánh tay. các triệu chứng này lúc đầu nhẹ, sau nặng dần.
+ Chèn ép rễ thần kinh cổ 2, 3  : gây  đau dây thần kinh chẩm lớn ở phía sau đầu.
+ Chèn ép tủy : bệnh lý tủy cổ mạn tính do thoái hóa : rối loạn vận động tay chân,  liệt nửa người hoặc liệt hai chân.
+ Chèn ép động mạch sống  : gây hội chứng thiếu máu não cục bộ
+ Chèn ép hạch thần kinh giao cảm cổ  :  gây hội chứng giao cảm cổ sau với các  rối loạn hoạt động  tim và các nội tạng khác.

Các biến chứng của thoái hóa cột sống thắt lưng 

Thoái hóa đốt sống thắt lưng
+ Chèn ép hay gây tổn thương cho các rễ dây thần kinh tọa :  gây đau thần kinh tọa, bệnh mãn tính đau đớn kéo dài và giảm vận động chân đau.
+ Chèn ép tủy thắt lưng – cùng : gây bệnh lý tủy thắt lưng – cùng mạn tính do thoái hóa :  các chi bị teo cơ, yếu bại,  đại tiểu tiện không tự chủ, tàn phế . 
    Tất cả các bệnh trên đây đều ảnh hưởng lớn đến chất lượng cuộc sống của người bệnh và tốn kém do chi phí điều trị, chăm sóc .

    Nắm được nguyên nhân , cơ chế của các bệnh lý do thoái hóa cột sống gây ra chúng ta có biện pháp phòng bệnh. Nếu bị bệnh rồi, phương hướng xử lý cho đúng với mỗi tình huống là vấn đề hết sức quan trọng,  đừng để những hậu quả đáng tiếc xảy ra.
Ngân nguyễn

Nguyên nhân chính gây đau lưng ở người cao tuổi

Bệnh đau lưng là bênh rất phổ biến thường gặp ở người tầm tuổi trung niên hoặc người già. Có rất nhiều nguyên nhân gây ra bệnh đau lưng như cột sống thoái hóa, thoát vị đĩa đệm hoặc ngồi, làm việc không đúng tư thế. Sau đây là 3 nguyên nhân chính gây bệnh đau lưng ở người già mà mọi người nên tìm hiểu kĩ.

Nguyên nhân gây bệnh đau lưng

Bị căng cơ

Khi chúng ta bị ngã hoặc mang vác các vật nặng thì có thể gây căng cơ. Khi bị bệnh thì kể cả những cử động rất nhẹ nhàng như đứng lên hoặc ngồi xuống cũng có thể khiến bệnh trầm trọng hơn. Tổn thương dây chằng vùng thắt lưng xảy ra khi dây chằng ( các mô liên kết dạng sợi, rất dẻo dai, gắn kết cơ với xương và khớp) bị căng quá mức hoặc rách gây viêm khiến các cơ vùng lưng bị co lại gây ra các cơn đau dữ dội vùng thắt lưng. Điểm đau thường cố định và không lan xuống vùng chân, chỉ cần nghỉ ngơi sẽ khiến cơn đau dịu dần.

Thoát vị đĩa đệm thắt lưng

Nguyên nhân gây bệnh đau lưng, nguyen nhan gay benh dau lung
Ảnh minh họa
Khi bạn ngồi, đi đứng hoặc làm việc hoặc mang vác các vật nặng không đúng tư thế sẽ dẫn đến thoát vị đĩa đệm. Các vấn đề như tuổi tác, các bệnh bẩm sinh về cột sống, thoái hóa đốt sống cũng là những nguyên nhân chính gây bệnh. Ngoài ra thoái hóa đĩa điệm cũng có thể do di truyền. Bố mẹ có đĩa đệm yếu hoặc bất thường thì con cái sinh ra sau này cũng dễ mắc phải căn bệnh này.

Đau lưng do dây thần kinh tọa

Bệnh đau dây thần kinh tọa gây ra phần nhiều do mang vác vật nặng, do tổn thương cột sống và thoát vị đĩa đệm. Dây thần kinh tọa là dây thần kinh lớn và dài nhất trong cơ thể người kéo dài từ hông đến giữa đùi xuống khoeo chân thì chia làm 2 nhánh chạy xuống bàn chân.
Triệu chứng của đau dây thần kinh tọa là cảm thấy đau ở giữa lưng hay bị lệch một bên. Người bệnh sẽ cảm thấy vô cùng đau đớn mỗi khi cúi xuống hoặc va chạm mạnh khi gặp ổ gà hoặc vấp phải vật gì đó. Cảm giác đau thường làn ra rất nhanh ở rất nhiều bộ phận từ hông, mông, đùi, khoeo, gót chân hoặc đau ngược từ dưới trở lên. Chỉ cần những cử động nhẹ như nói, cười, ho cũng làm lưng đau nhức.
Đau lưng là căn bệnh gây cản trở khá nhiều đối với những sinh hoạt hằng ngày, trên đây là 3 nguyên nhân gây bệnh đau lưng ở người già mà mọi người nên biết. Bệnh có thể tiến triển từ nhẹ cho đến rất nặng, đau khi cúi, nghiêng người, không thể bê đỡ được vật nặng…Nếu bệnh tình có chiều hường ngày một nặng hơn thì tốt nhất bạn hãy đi kiểm tra ngay để tìm hiểu rõ nguyên nhân gây bệnh để kịp thời chữa trị.
Sưu tầm

Nguyên nhân gây đau thắt lưng

Phần lớn các ca đau thắt lưng không có nguyên nhân bệnh lý mà chủ yếu bắt nguồn từ các tư thế sai trong sinh hoạt, lao động hoặc chơi thể thao, làm vùng cột sống thắt lưng cũng như những nhóm cơ chống đỡ làm làm việc quá sức sinh ra mệt mỏi.
 Đau thắt lưng có thể là triệu chứng của thoát vị đĩa đệm thắt lưng, thoái hóa cột sống thắt lưng cho tuổi già, lao cột sống thắt lưng, viêm cột sống thắt lưng do vi trùng hoặc nguyên nhân khác, bệnh viêm dính cột sống ( di truyền), vẹo cột sống, ung thư di căn cột sống thắt lưng, gãy xương sống thắt lưng...
Ảnh minh họa
 Trong một ngày dù bạn đứng, ngồi hay cúi lưng cột sống vẫn phải chịu đựng sức nặng của cơ thể. Vì phải chịu sức nặng như vậy nên các bệnh lý ở cột sống rất dễ phát sinh, nhất là khi cột sống phải “làm việc ngoài giờ”. Áp lực tăng gấp ba lần lên các đĩa đệm ở cột sống khi bạn chuyển từ tư thế nằm sang ngồi. Đặc biệt những tư thế không đúng như cúi lưng khi xách nặng đã tăng thêm sức nặng không cần thiết lên cột sống.
 Biết cách giữ tư thế đúng trong sinh hoạt và vận động là một trong những biện pháp quan trọng nhằm phòng tránh chứng đau thắt lưng và các chấn thương cho cột sống. Những tư thế đúng khi đứng, ngồi, hay mang vật nặng giúp trọng lượng của cơ thể được phân bổ đều khắp cột sống và duy trì độ cong sinh lý tự nhiên của cột sống, qua đó hạn chế đến mức thấp nhất sức nặng đè lên cột sống. Vì vậy nên hạn chế sự làm việc quá mức của một phần nào đó của cột sống để giảm thiểu sự mệt mỏi hoặc chấn thương.
 Do đau thắt lưng cấp đa số bắt nguồn từ làm việc sai tư thế nên trong hơn 90% trường hợp, bệnh nhân chỉ cần điều trị bằng cách bảo tồn đúng đắn (không phẫu thuật) thì sẽ sớm khỏi đau và có thể trở lại với công việc hàng ngày. Thời gian điều trị bảo tồn thường mất khoảng 3 tháng.
 Ngoài ra có thể dùng thuốc để điều trị các cơn đau cấp. Tuy vậy, phần lớn các thuốc giảm đau, kháng viêm thường đi kèm với các biến chứng trên bao tử cũng như trên thận. Gần đây, một vài thuốc mới như meloxicam (Mobic), celecoxib, nimesulide… đã giúp giảm đáng kể các nguy cơ này.
Một số mẹo nhỏ để phòng tránh đau thắt lưng:
 - Hạn chế việc ngồi liên tục trong một thời gian dài bằng cách đứng lên đi lại mỗi 30 phút
 - Nên đặt điện thoại ở góc phòng xa chỗ ngồi, đứng gọi điện thoại
 - Thay đổi tư thế thường xuyên khi đứng trao đổi, thảo luận lâu
 Một số điều không nên:
 - Hạn chế thời gian ngồi. Nên đặt tay lên bàn khi ghế không tay tựa hay thiếu chỗ dựa
 - Không nên ngồi lom khom
 - Không nên ngồi ẹo sang bên
 - Không nên đứng cúi thắt lưng thẳng gối trong thời gian dài
 Một số điều nên:
 - Đi giày đế bằng
 - Đặt điện thoại ở góc phòng xa chỗ ngồi, đứng gọi điện thoại
 - Hãy đứng khi có thể, đi lại mỗi 30 phút
 - Thường xuyên thay đổi tư thế để vận động lưng, thắt lưng, bảo vệ cột sống và giúp các cơ hoạt động
 Bạn cần làm gì khi bị đau thắt lưng cấp tính:
 - Khám ngay bác sĩ chuyên khoa cột sống/khoa khớp để được hướng dẫn điều trị một cách đúng đắn
- Nằm nghỉ trên giường nệm dày trong vài ba ngày đầu
 - Một số ít trường hợp cần nằm lâu hơn, tuy nhiên nên ngồi lên tập luyện nhẹ nhàng càng sớm càng tốt các cơ bụng và cơ thắt lưng để sớm phục hồi
 - Phải sử dụng thuốc một cách thận trọng dưới sự giám sát của bác sĩ
 - Có thể áp dụng một số thủ thuật hỗ trợ: phục hồi chức năng, vận động trị liệu
 Đến gặp bác sĩ ngay nếu:
 - Cơn đau thắt lưng lan đến chân
 - Có cảm giác tê, kim châm hay đau nhói ở chân
 - Có cảm giác yếu chân và không thể đứng dậy trên bàn chân
 - Mất kiểm soát tiêu tiểu (thường gặp ở các chứng đau lưng nặng)
 Bạn cần đi khám bác sĩ chuyên khoa cột sống / khoa khớp để được hướng dẫn điều trị một cách đúng đắn.
Sưu tầm

Đau thắt lưng do thoái hóa cột sống

Đau thắt lưng là biểu hiện thường gặp, rõ rệt nhất của thoái hóa cột sống thắt lưng. Tình trạng này không chỉ gây nhiều phiền toái cho người bệnh trong sinh hoạt hàng ngày mà còn có thể dẫn tới tàn phế nếu không được điều trị đúng cách.
Nhiều người vẫn thường nhầm lẫn giữa đau lưng và đau thắt lưng. Tuy nhiên, đau lưng là đau vùng đốt sống cao hơn, từ đốt sống ngực cao (dưới đốt sống cổ) xuống đến vùng nối lưng thắt lưng (nằm cao hơn thắt lưng quần khoảng một gang tay). Còn đau thắt lưng là tình trạng đau ở vị trí 1/3 dưới của lưng. Đau thắt lưng thường xảy ra hơn so với đau lưng.
Đau thắt lưng cấp tính có thể tự hết sau 1-3 tuần. Đau thắt lưng cấp tính nếu không được điều trị đúng cách và thường xuyên tái phát thì sẽ chuyển sang giai đoạn mạn tính. Ban đầu, cơn đau thắt lưng cấp tính tái phát khoảng vài tháng một lần, sau đó tăng dần, thường xuyên hơn và chuyển thành đau thắt lưng mạn tính hoặc đau lan xuống một chân (gọi là đau thần kinh tọa).

 
Ảnh minh hoạ.
Thống kê cho thấy, khoảng 80% người trung niên bị đau thắt lưng do thoái hóa cột sống thắt lưng. Nguyên nhân gây bệnh là do tình trạng hư hỏng phần sụn đệm giữa các đốt sống thắt lưng kèm theo phản ứng viêm, làm giảm chức năng nâng đỡ cơ thể, chèn ép vào các rễ thần kinh và gây đau với nhiều mức độ khác nhau. Theo các nhà khoa học, tùy vào tính chất đau mà đau thắt lưng do thoái hóa cột sống thắt lưng được chia thành ba thể lâm sàng:
- Đau thắt lưng cấp tính thường xuất hiện sau một động tác mạnh, quá mức, đột ngột và sai tư thế hoặc có thể do chấn thương.
- Đau thắt lưng mạn tính với đặc trưng là đau âm ỉ ở vùng thắt lưng, hay tái phát; cơn đau tăng lên khi vận động, thay đổi thời tiết và giảm lúc nghỉ ngơi.
- Đau thắt lưng kết hợp với đau thần kinh tọa (một hoặc hai bên) với biểu hiện là đau cột sống thắt lưng, lan xuống mông, mặt sau ngoài đùi, cẳng chân, có thể lan xuống gót chân hay các ngón chân.
Thông thường, để giảm đau thắt lưng ở bệnh nhân thoái hóa cột sống thắt lưng, bác sĩ thường kê cho bệnh nhân dùng nhóm thuốc giảm đau, chống viêm,… kết hợp với nghỉ ngơi, tập vật lý trị liệu, kéo giãn cột sống hay xoa bóp, chườm nóng,… Tuy nhiên, người bệnh có thể gặp một số tác dụng phụ như: rối loạn tiêu hóa, loét dạ dày, tá tràng, độc với gan, thận,…
Hiện nay, bên cạnh các biện pháp thông thường, nhiều bác sĩ và bệnh nhân đang tin tưởng lựa chọn dùng thêm các sản phẩm nguồn gốc thiên nhiên, không gây tác dụng phụ, đã được khẳng định qua nhiều nghiên cứu khoa học, điển hình là thực phẩm chức năng Cốt Thoái Vương. Với thành phần chính là dầu vẹm xanh có tác dụng tăng cường sức đề kháng và độ chắc khỏe của xương, kết hợp cùng nhiều thành phần khác như: thiên niên kiện, nhũ hương,… Cốt Thoái Vương giúp phòng ngừa và hỗ trị điều trị, ngăn chặn quá trình thoái hóa cột sống thắt lưng, đồng thời có tác dụng giảm đau thắt lưng, ngăn chặn tái phát và phục hồi vận động cho người bệnh.
Cốt Thoái Vương đã được nghiên cứu tại bệnh viện TƯ Quân đội 108, bệnh viện Quân y 103, Đại học Y Hà Nội… và đều cho kết quả tốt đối với bệnh nhân thoái hóa cột sống, đau thần kinh tọa, thoát vị đĩa đệm. Kết quả nghiên cứu của Cốt Thoái Vương tại bệnh viện Quân Y 103 trên 100 bệnh nhân thoái hoá cột sống thắt lưng và thoát vị đĩa đệm cho thấy: 88% trường hợp giảm đau tốt và rất tốt, không có bệnh nhân nào bị ảnh hưởng tới chức năng gan, thận, công thức máu.
Từ khi xuất hiện đến nay, Cốt Thoái Vương đã mang lại tin vui cho nhiều bệnh nhân bị đau lưng do thoái hoá cột sống, trong đó có ông Nguyễn Xuân Diễn (Lâm Thao, Phú Thọ). Khoảng 10 năm trở lại đây, ông bắt đầu bị đau lưng và mức độ đau tăng dần. May mắn đã đến với ông Diễn khi biết đến sản phẩm Cốt Thoái Vương: Sau khi uống 4 - 5 hộp Cốt Thoái Vương với liều sáng 3 viên, chiều 2 viên, tôi thấy người khác hẳn. Trước kia chỉ làm việc được một tiếng thì đã đau mỏi lưng, nhưng bây giờ làm liên tục 2 - 3 tiếng không vấn đề gì, dai sức hơn nhiều…- ông chia sẻ.
Các chuyên gia lưu ý, ngay khi có hiện tượng đau thắt lưng, bệnh nhân cần đi khám để được chẩn đoán và điều trị kịp thời. Bên cạnh việc uống Cốt Thoái Vương hàng ngày, người bệnh tuân thủ phác đồ điều trị của bác sĩ, không mang vác quá sức hay làm việc sai tư thế,...
Sử dụng Cốt Thoái Vương trong hỗ trợ điều trị các bệnh về cột sống, đĩa đệm:
1. Nghiên cứu về tác dụng của Cốt Thoái Vương năm 2009 tại ĐH Y Hà Nội cho thấy: Cốt Thoái Vương giúp hỗ trợ cải thiện triệu chứng lâm sàng như hội chứng cột sống, hội chứng rễ, các triệu chứng thường gặp của bệnh nhân đau thần kinh toạ,… và không gây tác dụng phụ.
2. Nghiên cứu tại bệnh viện TƯ Quân đội 108 về tác dụng của Cốt Thoái Vương năm 2010 cho thấy: Nhóm dùng Cốt Thoái Vương có tác dụng giảm đau nhanh, cải thiện vận động cột sống thắt lưng tốt hơn.
3. Nghiên cứu về tác dụng của Cốt Thoái Vương năm 2011 tại bệnh viện Quân y 103 cho thấy: 88% trường hợp giảm đau tốt và rất tốt; không có bệnh nhân nào bị ảnh hưởng tới chức năng gan, thận, công thức máu.

Bệnh gai cột sống - bổ sung canxi có ảnh hưởng không

Gai cột sống là sự phát triển thêm ra của xương trên thân đốt sống, đĩa sụn hay dây chằng quanh khớp. Căn bệnh này là nỗi ám ảnh của nhiều người bởi nó thường xuyên gây ra đau nhức, làm ảnh hưởng đến chất lượng công việc, cuộc sống. Ngoài điều trị bằng thuốc và các phương pháp trị liệu, chế độ ăn cũng rất quan trọng.  

Nguyên nhân gây bệnh
Bệnh thường gặp ở người có tuổi từ 35 - 40 trở lên. Nguy cơ mắc bệnh này tăng theo độ tuổi và nam bị nhiều hơn nữ. Gai thường xuất hiện ở đốt sống cổ và thắt lưng, vì hai bộ phận này hoạt động nhiều nhất, nên dẫn đến tình trạng khớp thoái hóa nhanh. Nguyên nhân gây bệnh ở nam giới phần lớn là do lao động nặng, còn nữ giới là do thiếu hụt canxi, hậu quả của việc mang thai và sinh nở mà không được bù đắp đầy đủ. Tuy nhiên, nguyên nhân thường gặp nhất là thoái hóa bản thân xương cột sống do chứng loãng xương gây ra. Biểu hiện rõ nhất của bệnh này là những cơn đau lưng xuất hiện thường xuyên, cảm giác khó chịu, bức bối trong cơ thể, dáng đi không bình thường, vẹo vọ hoặc lưng còng xuống... Đôi khi cũng có những cơn đau cấp tính khiến người bệnh cảm thấy nhói buốt, lan sang các vùng khác như vai, thần kinh tọa, đau hông và đùi đến mức không thể đi lại lâu được.

Hình minh họa
Chế độ ăn đóng vai trò quan trọng
Ngoài các phương pháp được sử dụng điều trị hiện nay là dùng thuốc, châm cứu, kéo giãn cột sống, vật lý trị liệu thì chế độ ăn uống được xem là  yếu tố quan trọng để phòng ngừa gai cột sống. Nhiều người bệnh cho rằng, khi bị gai cột sống thì không nên ăn thức ăn giàu canxi như tôm, cua… Quan niệm này là hoàn toàn sai lầm sai lầm vì canxi trong thực phẩm khi ăn vào nếu thừa đều được thải ra đường phân, vì cơ thể tự điều chỉnh và hấp thụ đủ yêu cầu (loại trừ canxi trong thuốc).

Ngoài ra, lượng canxi trong máu được kiểm soát rất chặt chẽ, không để tăng lên quá mức hoặc giảm quá mức. Điều này cho thấy, ăn nhiều canxi trong thực phẩm không ảnh hưởng đến bệnh, không làm gai mọc nhiều hơn. Canxi là một nguyên tố quan trọng cấu thành xương, mỗi ngày cơ thể cần khoảng 1.200mg canxi. Thức ăn chứa nhiều kali như sữa, các sản phẩm từ sữa là nguồn thực phẩm giàu canxi và dễ hấp thu nhất. Ngoài ra, các loại rau xanh, các loại thủy sản như tôm cua, các loại cá nhỏ để ăn nguyên xương cũng cung cấp một lượng canxi đáng kể.

Lối sống cũng góp phần quan trọng để phòng ngừa gai cột sống. Vì vậy, nên thường xuyên vận động để tăng hấp thu canxi, tập cho xương chắc khỏe. Cần đi ra ngoài trời để tăng tạo vitamin D do da tiếp xúc với ánh nắng sẽ giúp tổng hợp vitamin D. Đây là vitamin giúp hấp thu và chuyển hóa canxi trong cơ thể.

Khi bị gai cột sống, người bệnh cần được bác sĩ chuyên khoa khám, chỉ định chính xác dùng loại thuốc gì. Bác sĩ sẽ căn cứ vào tình trạng bệnh để kê đơn thuốc sao cho hiệu quả nhất. Đa số các thuốc điều trị gai cột sống đều có tác dụng phụ đến dạ dày nên phải uống thuốc sau khi ăn. Căn cứ tình trạng bệnh tật, bác sĩ cũng sẽ có chỉ định phẫu thuật thích hợp.
Hà Phương - Sưu tầm

Thoái hóa cột sống thắt lưng

1. Định nghĩa

Thoái hóa cột sống thắt lưng là bệnh mạn tính tiến triển từ từ tăng dần gây đau, hạn chế vận động, biến dạng cột sống thắt lưng mà không có biểu hiện viêm. Tổn thương cơ bản của bệnh là tình trạng thoái hóa sụn khớp và đĩa đệm cột sống phối hợp với những thay đổi ở phần xương dưới sụn, và màng hoạt dịch.

2. Nguyên nhân

Thoát hóa cột sống là hậu quả của nhiều yếu tố: tuổi cao; nữ; nghề nghiệp lao động nặng; một số yếu tố khác như: tiền sử chấn thương cột sống, bất thường trục chi dưới, tiền sử phẫu thuật cột sống, yếu cơ, di truyền, tư thế lao động...
Do tình trạng chịu áp lực quá tải lên sụn khớp và đĩa đệm lặp đilặp lại kéo dài trong nhiều năm dẫn đến sự tổn thương sụn khớp, phần xương dưới sụn, mất tính đàn hồi của đĩa đệm, xơ cứng dây chằng bao khớp tạo nên những triệu chứng và biến chứng trong thoái hóa cột sống.
Thoái hóa cột sống thắt lưng
Ảnh minh họa

3. Chẩn đoán

3.1. Chẩn đoán xác định

Chẩn đoán thoái hóa cột sống đơn thuần dựa vào những dấu hiệu lâm sàng (đau cột sống có tính chất cơ học, và có dấu hiệu trên X quang thường quy như: hẹp khe khớp với bờ diện khớp nhẵn, đặc xương dưới sụn, gai xương thân đốt sống, hẹp lỗ liên hợp đốt sống. Cần lưu ý bệnh nhân phải không có triệu chứng toàn thân như: sốt, gầy sút cân, thiếu máu... Cần làm các xét nghiệm máu (bilan viêm, phosphatase kiềm...) để khẳng định là các thông số này bình thường. Trường hợp có các bất thường về lâm sàng (đau quá mức, gầy sút, sốt...) hoặc tốc độ máu lắng tăng cao, cần tìm nguyên nhân (xem thâm bài đau cột sống thắt lưng).
Thoái hóa cột sống thắt lưng ít khi diễn ra một cách đơn thuần, đa phần kết hợp với thoái hóa đĩa đệm cột sống, có thể thoát vị đĩa đệm cột sống và ở người có tuổi, thường phối hợp với loãng xương, lún xẹp đốt sống do loãng xương.
3.1.1. Triệu chứng lâm sàng
Có thể có dấu hiệu cứng cột sống vào buổi sáng. Đau cột sống âm ỉ và có tính chất cơ học (đau tăng khi vận động và giảm khi nghỉ ngơi). Khi thoái hóa ở giai đoạn nặng, có thể đau liên tục và ảnh hưởng đến giấc ngủ. Bệnh nhân có thể cảm thấy tiếng lục khục khi cử động cột sống.
Đau cột sống thắt lưng do thoái hóa không có hiểu hiện triệu chứng toàn thân như sốt, thiếu máu, gầy sút cân. Nói chung bệnh nhân đau khu trú tại cột sốt. Một số trường hợp có đau rễ dây thần kinh do hẹp lỗ liên hợp hoặc thoát vị đĩa đệm kết hợp. Có thể có biến dạng cột sống: gù, vẹo cột sống. Trường hợp hẹp ống sống: biểu hiện đau cách hồi thần kinh: bệnh nhân đau theo đường đi của dây thần kinh tọa, xuất hiện khi đi lại, nghỉ ngơi đỡ đau (Cộng hưởng từ cho phép chẩn đoán mức độ hẹp ống sống).
3.1.2. Triệu chứng cận lâm sàng
* X quang thường quy cột sống thẳng, nghiêng: Hình ảnh hẹp khe đĩa đệm, mâm đĩa đệm nhẵn, đặc xương dưới sụn, gai xương thân đốt sống, hẹp lỗ liên hợp đốt sống. Trường hợp trượt đốt sống có chỉ định chụp chếch 3/4 phải, trái nhằm phát hiện tình trạng "gẫy cổ chó".
* Xét nghiệm tế bào máu ngoại vi và sinh hóa: Bình thường.
* Chụp cộng hưởng từ cột sống: chỉ định trong trường hợp thoát vị đĩa đệm.

3.2. Chẩn đoán phân biệt

Trường hợp đau cột sống có biểu hiện viêm: có dấu hiệu toàn thân như: sốt, thiếu máu, gầy sút cân, hạch ngoại vi... cần chẩn đoán phân biệt với các bệnh lý dưới đây:
* Bệnh lý cột sống huyết thanh âm tính (đặc biệt viêm cột sống dính khớp): nam giới, trẻ tuổi, đau và hạn chế các động tác của cột sống thắt lưng cùng, X quang có viêm khớp cùng chậu, xét nghiệm tốc độ lắng máu tăng.
* Viêm đốt sống đĩa đệm (do nhiễm khuẩn hoặc do lao); đau tính chất kiểu viêm, đau liên tục, kèm theo dấu hiệu toàn thân; X quang có diện khớp hẹp, bờ khớp nham nhở không đều; cộng hưởng từ có hình ảnh viêm đĩa đệm đốt sống, xét nghiệm bilan viêm dương tính.
* Ung thư di căn xương: đau mức độ nặng, kiểu viêm; kèm theo dấu hiệu toàn thân, X quang có hỷ xương hoặc kết đặc xương, cộng hưởng từ và xạ hình xương có vai trò quan trọng trong chẩn đoán.

4. Điều trị

4.1. Nguyên tắc

* Điều trị theo triệu chứng (thuốc chống viêm, giảm đau, giãn cơ...) kết hợp với các thuốc chống thoái hóa tác dụng chậm.
* Nên phối hợp các biện pháp điều trị nội khoa, vật lý trị liệu, phục hồi chức năng. Trường hợp có chèn ép rễ có thể chỉ định ngoại khoa.

4.2. Điều trị cụ thể

4.2.1. Vật lý trị liệu
Bài tập thể dục, xoa bóp, kéo nắn, chiếu hồng ngoại, chườm nóng, liệu pháp suối khoáng, bùn nóng, paraphin, tập cơ dựng lưng...
4.2.2. Điều trị nội khoa
* Thuốc giảm đau theo bậc thang giảm đau của WHO
+ Bậc 1 - Paracetamol (Paracetamol, Tylenol 8h...) 500mg/ngày uống 4 đến 6 lần, không quá 4gram/ngày. Thuốc có thể gây hại cho gan.
+ Bậc 2 - Paracetamol kết hợp với codein, với codein hoặc tramadol: Efferalgan -codein 2-4 viên/24h; Ultracet 2-4 viên/24h.
+ Bậc 3 - Opiat và dẫn xuất của opiat
* Thuốc chống viêm không steroid
Chọn một trong các thuốc sau. Lưu ý tuyệt đối không phối hợp thuốc trong nhóm vì không tăng tác dụng điều trị mà lại có nhiều tác dụng không mong muốn).
+ Diclofenac (Votaren) viên 50mg: 2 viên/ngày chia 2 hoặc viên 75mg, uống 1 viên/ngày sau ăn no. Có thể sử dụng dạng ống tiêm bắp 75 mg/ngày trong 2-3 ngày đầu khi bệnh nhân đau nhiều, sau đó chuyển sang đường uống.
+ Meloxicam (Mobic) viên 7,5mg:2 viên/ngày sau ăn no hoặc dạng ống tiêm bắp 15mg/ngày x 2 -3 ngày nếu bệnh nhân đau nhiều, sau đó chuyển sang đường uống.
+ Piroxicam (Felden) viên hay ống 20mg, uống 1 viên/ngày uống sau ăn no hoặc tiêm bắp ngày 1 ống trong 2-3 ngày khi bệnh nhân đau nhiều, sau đó chuyển sang đường uống.
+ Celecoxib (Celebrex) viên 200mg liều 1 đến 2 viên/ngày sau ăn no. Không nên dùng cho bệnh nhân có bệnh tim mạch và thận trọng ở người cao tuổi.
+ Thuốc chống viêm bôi ngoài da: voitaren emugel, profenid gel.
* Thuốc giãn cơ: Eperisone (myonal 50mg): 3 viên/ngày, hoặc Tolperisone (mydocalm 50mg): 2-6 viên/ngày.
* Thuốc điều trị triệu chứng tác dụng chậm
+ Glucosamine sulfate và chondroitin sulphat (Viartril-s 1500mg/ngày), dùng kéo dài.
+ Thuốc ức chế IL1: Diacerhein (artrodar 50mg) 1-2 viên/ngày.
* Tiêm corticoid tại chỗ: tiêm ngoài màng cứng bằng hydrocortison acetat trong trường hợp đau thần kinh tọa, tiêm cạnh cột sống, tiêm khớp liên mấu (dưới màn tăng sáng hoặc hướng dẫn của CT).
4.2.3. Điều trị ngoại khoa
Chỉ định khi thoát vị đĩa đệm, trượt đót sống gây đau thần kinh tọa kéo dài, hoặc có hẹp ống sống với các dấu hiệu thần kinh tiến triển nặng ảnh hưởng tới chất lượng cuộc sống mà các biện pháp điều trị nội khoa không kết quả.

5. Theo dõi và quản lý

* Theo dõi và phát hiện sớm các dị tật cột sống để điều trị kịp thời.
* Giáo dục tư vấn các bài tập tốt cho cột sống, sửa chữa các tư thế xấu.
* Định hướng nghề nghiệp thích hợp với tình trạng bệnh, kiểm tra định kỳ những người lao động nặng (khám phát hiện triệu chứng, chụp Xquang cột sống khi cần...)
Sưu tầm